"Invloed van crisis op loopbaan valt mee"
De economische crisis zal relatief weinig gevolgen hebben op de loopbaan van schoolverlaters van nu. Op korte termijn zal de werkloosheid fors stijgen, maar met name de vergrijzing zal over een paar jaar veel werkgelegenheid creëren.
Dit blijkt uit onderzoek van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Van 117.250 jongeren van VMBO tot WO-opleidingen die in 2007 hun diploma haalden, is na anderhalf jaar hun positie op de arbeidsmarkt of in het vervolgonderwijs bekeken. Bij de lager opgeleiden is het effect van de crisis goed zichtbaar: de werkloosheid onder schoolverlaters van het VMBO steeg van zes naar negen procent en bij MBO-BOL niveau 1 van tien naar zestien procent. Bij de hoger opgeleiden is er nog geen stijging geconstateerd. Rolf van der Velden, hoogleraar aan de Universiteit Maastricht en afdelingshoofd bij het ROA, legt uit.
De crisis is toch pas net begonnen?
‘Dat is ook zo. Het effect van de recessie op de arbeidsmarkt dringt nu pas echt goed door. De groep uit 2007 die wij eind 2008 hebben onderzocht hadden het wat dat betreft nog goed. De komende jaren zal het dan ook voor zowel hoog- als voor lageropgeleiden niet makkelijk zijn. Vooral de jongeren die nu afstuderen krijgen het in 2010-2011 zwaar.’
Het ergste moeten we dus nog krijgen. Hoe kunt u dan toch zulke uitspraken doen?
‘Omdat deze recessie net zo groot is als die in de jaren tachtig, hebben we een vergelijking gemaakt. De werkloosheid onder jongeren was toen bijna 20 procent. Het UWV voorspelt dat dit in 2010-2011 ongeveer hetzelfde zal zijn. We hebben daarom gekeken naar hoe de mensen die destijds op de arbeidsmark kwamen twintig jaar later terecht zijn gekomen.
In 2000 hebben we hun arbeidspositie vergeleken met dat van eerdere en latere groepen. Hieruit bleek dat er geen verschil meer bestond in werkloosheid of niveau van de baan. Alleen mensen die in de jaren tachtig aan het werk gingen lopen twintig jaar later nog wel achterop in salaris. Dit komt doordat ze destijds vaak in een lagere salarisschaal begonnen. Dat verschil bleek na al die jaren nog niet helemaal verdwenen.’
Wat is het grootste verschil met de recessie van de jaren tachtig?
‘In de jaren tachtig waren er veel jongeren en relatief weinig ouderen. Die jongeren zochten allemaal naar werk. Nu is dat andersom. Er zijn steeds meer ouderen en minder jongeren en die laatsten zijn straks allemaal hard nodig om de maatschappij draaiende te houden. Veel mensen zijn bang dat we een ‘verloren generatie’ krijgen die lange tijd zonder werk zal zitten. Dit is niet het geval. Deze crisis zal niet je hele loopbaan in de war sturen.’
Wat kunnen schoolverlaters nu doen om achterstand in salaris later te voorkomen?
‘Leer door. Er is steeds minder vraag naar ongeschoold werk en steeds meer vraag naar hoger opgeleiden. Nu kun je misschien niet gelijk aan de slag, maar met één jaar extra studie kun je gemiddeld al 5 procent meer verdienen dan wanneer je nu aan het werk zou gaan. Bovendien hebben we de komende twintig jaar veel goed opgeleide mensen nodig om alle gepensioneerden te onderhouden.’
En wat moeten de lager opgeleiden?
‘Lager opgeleiden hebben het in goede- én slechte tijden altijd moeilijker op de arbeidsmarkt. In slechte tijden kan een hoger opgeleide nog een stapje terug doen en tijdelijk in de supermarkt werken, maar laagopgeleiden kunnen dat niet. Belangrijk voor hen is dan ook om in scholing te blijven investeren. 12 Procent van de jongeren zit nu nog zonder startkwalificatie; dat is veel te veel.
‘Het is ook van belang dat werkgevers hierin investeren door plaatsen in beroepsbegeleidende leerwegen te blijven aanbieden. Deze zijn onder een deel van de jongeren populair en kennen een lagere voortijdige uitval. Daarnaast is het slim om je te richten op technische studies. Deze sector is dan wel conjunctuurgevoelig, maar straks zitten ze te springen om je! Want misschien loopt de autoverkoop wel terug, voor de APK’s van al die oude auto’s zijn ook weer mensen nodig. Er is structureel een tekort aan technisch geschoold personeel.’
Bron: Volkskrant Banen (Liza Titawano)